พฤติกรรมจิกทำลายขน (Feather Destructive Behavior : FDB)

พฤติกรรมจิกทำลายขน (Feather Destructive Behavior : FDB)
พฤติกรรมจิกทำลายขน หรือ Feather picking เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในนกเลี้ยง โดยเฉพาะในกลุ่ม African Gray Parrot, Quakers และ Cockatoo และอาจพบได้บ้างใน Cockatiels, Lovebirds รวมถึง Parrotlets

เจ้าของนกมักมีความกังวลใจและอยากทราบถึงสาเหตุที่แท้จริง แต่การหาสาเหตุนั้นค่อนข้างท้าทาย โดยทั่วไปสามารถแบ่งสาเหตุหลักออกได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ ดังนี้ครับ

 1. สาเหตุทางการแพทย์ (Medical Causes)
มักเกิดจากโรคประจำตัว (Underlying disease) ที่ทำให้นกเกิดอาการเจ็บ คัน ระคายเคือง หรือเป็นโรคที่ทำลายขนโดยตรง ตัวอย่างของสาเหตุทางการแพทย์ ได้แก่:

ตับและไต: การบาดเจ็บหรือภาวะล้มเหลวของตับและ/หรือไต (Kidney &/or Liver damage or failure)
ระบบสืบพันธุ์: โรคเกี่ยวกับอัณฑะหรือรังไข่ (Testicular or Ovarian disease)
กระดูกและกล้ามเนื้อ: ความเสียหายของระบบกล้ามเนื้อและกระดูก (Musculoskeletal damage)
ระบบทางเดินอาหาร: โรคหรือความผิดปกติของระบบทางเดินอาหาร (Gastrointestinal disease or dysfunction)
การติดเชื้อ: ไวรัส (Virus)
ผิวหนังอักเสบ: การติดเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อราที่ผิวหนัง (Bacterial or Fungal dermatitis)
ภูมิแพ้: โรคภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Allergic skin disease)
ปรสิต: ปรสิตทั้งภายในและภายนอก (Internal or External parasites)
โภชนาการ: ภาวะขาดสารอาหาร (Nutritional deficiencies)
2. สาเหตุทางพฤติกรรม (Behavioral Causes)
สาเหตุกลุ่มนี้มักมีความสัมพันธ์กับ "ความเบื่อหน่าย" เป็นหลัก

วิถีชีวิตในธรรมชาติ: ปกติแล้วนกป่าจะมีกิจกรรมมากมายให้ทำตลอดวัน เช่น ใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการหาอาหาร หารังนอน และการเข้าสังคมกับนกตัวอื่น
วิถีชีวิตนกเลี้ยง: ในทางกลับกัน นกเลี้ยงเดินเพียงไม่กี่ก้าวก็เจออาหารและน้ำจานใหญ่ หากเลี้ยงเดี่ยว นกจะต้องอยู่คนเดียวหลายชั่วโมงเมื่อเจ้าของออกไปทำงาน การขาดเพื่อนและกิจกรรมทำให้นกเริ่มทำความสะอาดขนตัวเองมากเกินไป (Overgrooming) ซึ่งเป็นพฤติกรรมเริ่มต้นของ FDB
การแก้ปัญหาที่อาจไม่ได้ผลเสมอไป: บางบ้านพยายามแก้ปัญหาด้วยการหาเพื่อนมาจับคู่ให้ แต่หากโชคร้ายนกเข้าคู่กันไม่ได้ ปัญหา FDB ก็อาจจะแย่ลงไปกว่าเดิม
สาเหตุทางพฤติกรรมอื่นๆ เพิ่มเติม:

ขาดการออกกำลังกาย
รูปแบบการนอนหลับที่ไม่เหมาะสม
ขาดการแสดงออกทางพฤติกรรมทางเพศ
การวินิจฉัย
สัตวแพทย์จะมีแนวทางในการวินิจฉัยโดยพยายาม ตัดสาเหตุทางการแพทย์ (Rule out Medically-induced FDB) ที่มีโอกาสเกี่ยวข้องออกให้ได้มากที่สุดก่อน โดยจะคำนึงถึงและประเมินควบคู่ไปกับสาเหตุทางพฤติกรรมเสมอ

 บทความโดย: น.สพ.พงศ์ภัค พิทักษ์พล