กระเพาะพักทะลุ

กระเพาะพักทะลุ
ป้อนร้อน ป้อนเยอะ ติดเชื้อ สาเหตุกระเพาะพักทะลุ

น้อง Lotto นกลูกป้อนซันคอร์นัวอายุ 2 เดือน  มาหาคุณหมอด้วยอาการกระเพาะพักทะลุ ป้อนอาหารแล้วไหลออกมาบริเวณอก คุณหมอประเมินแผลแล้วค่อนข้างกว้าง ต้องตัดเอาเนื้อตายติดเชื้ออกให้หมด Lotto ได้รับการวางยาเผื่อผ่าตัดซ่อมกระเพาะพัก การผ่าตัดผ่านไปได้ด้วยดีแต่ต้องเสียพื้นที่กระเพาะพักไปมากกว่า 40%ของทั้งหมด ระหว่างผ่าตัดคุณหมอตรวจพบแผลหลุมเและแผ่นเนื้อตายสีขาวในกระเพาะพักจึงได้ทำการเก็บตัวอย่างส่งตรวจเพาะเชื้อแบคทีเรียทดสอบความไวยา และส่องกล้องดูเชื้อ พบว่า lotto ติดเชื้อแบคทีเรียดื้อยาถึง 6 ชนิด (จากยาทั้งหมด 10 ชนิด) ร่วมกับการติดเชื้อ Candida albecans เคสนี้ความเสี่ยงแผลแตกหลังผ่าตัดสูงมากๆ

กระเพาะพักอาหารในนก เป็นอวัยวะที่พัฒนามาจากหลอดอาหารกลายเป็นรูปทรงคล้ายถุงบริเวณคอ ปัจจัยที่ทำให้เกิดกระเพาะพักทะลุได้แก่
1. อาหารป้อน
อุณหภูมิอาหาร อุณหภูมิที่แนะนำอยู่ที่ 38-40 องศาเซลเซียส อาหารที่ร้อนจนเกินไปจะทำให้ protein de-nature เกิด crop burn ตามมา ส่วนอาหารที่เย็นจนเกินไปอาจทำให้อาหารย่อยยาก เคลื่อนตัวช้า อาหารค้างในกระเพาะพักนานและเกิดปัญหา sore crop
ปริมาณอาหาร ควรคำนวณจากน้ำหนักตัวประมาณ 10-12% ของน้ำหนัก เช่น นกน้ำหนัก 100 กรัม ปริมาณอาหารป้อนต่อมื้อที่แนะนำอยู่ที่ 10-12 ml ในระยะเวลา 4-6 ชั่วโมง อาหารควรเคลื่อนเข้าสู่กระเพาะแท้จนหมด ปริมาณอาหารที่มากเกินไปในแต่ละมื้อจะทำให้อาหารค้างในกระเพาะพักนานขึ้น เกิดภาวะ sore crop ตามมาได้ ทั้งนี้ปริมาณอาหารป้อนขึ้นกับช่วงวัยของนกด้วย เช่น นกที่กำลังเข้าสู่วัยหย่าอาหารป้อน Weaning age อาจพิจารณาลดปริมาณอาหารป้อนลงและเพิ่มอาหารแข็งให้กินเองมากขึ้น
2. การติดเชื้อทางเดินอาหาร
เป็นอีกปัจจัยที่มักพบร่วมกัน โดยหากเกิดการติดเชื้อในทางเดินอาหารนำมาก่อน จะส่งผลต่อการดูดซึม การย่อย และการเคลื่อนตัวของอาหารที่ผิดปกติ ทำให้เกิด sore crop และ กระเพาะพักทะลุตามมา ส่วนการติดเชื้อหลังเกิดภาวะกระเพาะพักทะลุแล้วมีความเสี่ยงทำให้อาการรุนแรงขึ้น และส่งผลต่อการหายของแผลช้า หรือแผลแตกหลังผ่าตัดได้
โรคติดเชื้อแบคทีเรีย เช่น ไข้นกแก้ว Chlamydia psittaci, Salmonellosis และ เชื้อ Mycobacterium avium เป็นต้น
โรคติดเชื้อโปรโตซัว เช่น Trichomoniasis, Giardiasis
โรคติดเชื้อราและยีสต์ เช่น Candidiasis และการติดเชื้อ Macrorhabdus ornithogaster (เมกะแบคทีเรีย)
3. การได้รับบาดเจ็บโดยตรง (Trauma) 
เช่นอุบัติเหตุจากสัตว์ชนิดอื่นๆ หรือท่อป้อนที่แข็งหรือคมจนทำให้เกิดการบาดเจ็บจากภายในกระเพาะพักอาหาร

เคสน้อง Lotto หลังกินยาปฏิชีวนะ และยาฆ่าเชื้อราจนครบ 2 สัปดาห์ และกลับมาตรวจร่างกายซ้ำกับคุณหมอ พบว่าไม่มีปัญหาเรื่องการกินอาหาร ไม่พบเชื้อในทางเดินอาหารแล้ว แผลแห้งติดดี Lotto ยังต้องป้อนอาหารปริมาณน้อยๆแต่บ่อยครั้ง ดูแลเรื่องความสะอาด ปริมาณ และอุณหภูมิอาหารป้อนอย่างใกล้ชิด Lotto ได้กลับบ้านไปกินข้าวแซบๆแล้วคับ