ภาวะไตวายเฉียบพลัน หลังทำการชนหรือซ้อมอย่างหนัก

ภาวะไตวายเฉียบพลัน หลังทำการชนหรือซ้อมอย่างหนัก

การออกกำลังกายหนักเกินไป โดยเฉพาะในสภาพขาดน้ำ การใช้พลังงานแบบไม่ใช้ออกซิเจน หรือไกลโคไลสิส (glycolysis) เกิดการสร้างกรดแลคติกขึ้นมาอย่างมาก ทำให้เกิดการเมื่อยล้า ตะคริว แข็งเกร็ง และที่สำคัญทำให้เกิดภาวะกล้ามเนื้อลายสลาย (Rhabdomyolysis) ได้
ซึ่งปล่อยสารพิษเข้าสู่กระแสเลือด และเป็นสาเหตุให้ไตวายเฉียบพลัน

ภาวะนี้ในไก่ชนจะทำให้เกิดอาการเจ็บปวดกล้ามเนื้อรุนแรง พบการปัสสาวะน้อยลงในระยะแรก แต่มีการขับยูริกเพิ่มขึ้นในคราบยูเรต (ขี้ขาว) เกิดตะคริว กล้ามเนื้อเกร็ง อ่อนเพลีย และทางเดินอาหารเคลื่อนตัวช้า หรือไม่ย่อย ในรายที่รุนแรงยังพบอาการทางประสาท เช่น คอบิด เดินเซ ล้ม ร่วมกับอ่อนเพลียและปัญหาของกล้ามเนื้อ และตัวที่รอดจากอาการหนักจะใช้ระยะเวลาในการพักฟื้นนาน และมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ รุนแรงกว่าเดิม และถึงตาย หากอาการไม่ฟื้นตัวดีเสียก่อน

สาเหตุที่ทำให้ไตวายจากการออกกำลังกาย มีสาเหตุจาก

- กล้ามเนื้อลายสลาย (Rhabdomyolysis): เกิดเมื่อกล้ามเนื้อเสียหายอย่างรุนแรง (จากการออกกำลังกายหนัก, ขาดน้ำ, อากาศร้อน หรือความอับชื้นสูงทำให้ออกซิเจนต่ำ )
สารภายในเซลล์กล้ามเนื้อ โดยเฉพาะไมโอโกลบิน (พบว่ามี Myoglobin, Creatinine kinase รวมถึง Uremic toxins อื่น ๆ) เข้าสู่เลือดและเป็นพิษต่อไต โดยปกติจะขับเพียงปริมาณเล็กน้อย แต่เมื่อเซลล์กล้ามเนื้อถูกทำลาย จึงขับไมโอโกลบินออกมาปริมาณมาก เกิดเป็นพิษเฉียบพลัน

- ขาดน้ำและเกลือแร่: ทำให้เลือดไปเลี้ยงไตลดลง ไตทำงานหนักและเสียหายได้

- ออกซิเจนไม่เพียงพอ รวมไปถึงการฝึกซ้อมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ออกซิเจนยังไม่เหมาะสมและไม่ดีพอ ส่งผลให้การนำออกซิเจนไปใช้เผาผลาญในร่างกายได้ต่ำ รวมไปถึงการทำงานของหัวใจและระบบไหลเวียนเลือด ถุงลมและปอด

- ออกกำลังกายหนักเกินกำลัง: โดยเฉพาะในกรณีที่ทำการแข่งขันหลายยก

- การใช้กลุ่มยาลดอักเสบ: มักจะทำให้หลอดเลือดฝอยที่ไปเลี้ยงไตหดตัว และทำให้เลือดไปหล่อเลี้ยงไตลดลง

การป้องกันคือ จัดการน้ำดื่มให้เพียงพอก่อนทำการแสดง ให้เกลือแร่ทดแทน เพิ่มความหนักของการออกกำลังกายแบบค่อยเป็นค่อยไป ซ้อมให้ถึง ทำให้ร่างกายไก่คุ้นชิน และหยุดทันทีที่รู้สึกผิดปกติ

นอกจากกล้ามเนื้อและส่งผลต่อไตที่ถูกทำลาย ตับเป็นอีกอวัยวะที่เสียหาย ระบบประสาท ไปจนถึงกระดูกโครงสร้าง

บทความโดย : น.สพ. พงศ์ภัค พิทักษ์พล